Wirusy, pasożyty i bakteria odpowiadają za 12% nowotworów na świecie

8 godz. temu

Profilaktyka przeciwnowotworowa kojarzy się przede wszystkim z niepaleniem, unikaniem alkoholu, ruchem i zdrową dietą. Tymczasem część zachorowań ma źródło w zakażeniach. Bakteria bytująca w żołądku, wirus atakujący wątrobę czy pasożyty mogą być przyczynami chorób nowotworowych. Według analizy opublikowanej w „The Lancet Oncology” w 2024 roku czynnikom infekcyjnym można przypisać około 2,3 milionów zachorowań na nowotwory na całym świecie. To 12% wszystkich przypadków. W Europie udział ten był bardzo zróżnicowany: od 4% na północy do 10% w części środkowej i wschodniej.



Kręgowce potrzebują bioróżnorodności wśród owadów

30 września 2026, 10:13

Co łączy niedźwiedzia grizzly, żabę i papugę? Fakt, że ich życie może zależeć od owadów i to na znacznie więcej sposobów, niż nam się wydaje. Owady dostarczają pożywienia, budują schronienia, usuwają odchody i odstraszają drapieżniki. Opublikowany właśnie w Nature Reviews. Biodiversity przegląd badań pokazuje, jak bardzo rozległa i skomplikowana to sieć i dlaczego jej osłabienie, spadek liczby i bioróżnorodności owadów może negatywnie odbić się na całym świecie kręgowców.


Niezwykłe odkrycie w Paryżu: pozostałości celtyckiej osady, która dała początek stolicy Francji

24 września 2026, 11:43

Lutecja jest to miasto Paryzjów, leżące na wyspie utworzonej przez rzekę Sekwanę. Tak w rozdziale 57. księgi VII Wojny galijskiej opisuje Cezar celtyckie oppidum, które dało początek współczesnemu Paryżowi. Teraz w Paryżu ogłoszono wielkie odkrycie – pod dziedzińcem najstarszego na świecie wciąż działającego szpitala Hôtel-Dieu, który znajduje się na l’île de la Cité, znaleziono mur z kamienia i drewna, którego technika budowy jest charakterystyczna dla fortyfikacji galijskich z końca epoki żelaza.


Skarb z czasów Hadriana. Rekordowy w Niemczech zbiór z II wieku

23 września 2026, 11:08

Poszukiwacz skarbów Olaf Riedl wybrał się z wykrywaczem metali na pola w pobliżu Wesseling, niewielkiego miasta położonego między Bonn a Kolonią. W pewnym momencie usłyszał sygnał. Zaczął kopać i znalazł srebrną monetę, a później jeszcze jedną i kolejną. Po wydobyciu 15 sztuk jego urządzenie wciąż się odzywało. Mężczyzna domyślił się, że pod ziemią znajduje się coś większego. Powiadomił więc Urząd Ochrony Zabytków Archeologicznych Nadrenii. Okazało się, że Riedl trafił na największy w Niemczech skarb monet z czasów Hadriana.


Pierwszy przypadek kleptopasożytnictwa wśród waleni. Bubbles zapisał się w historii nauki

22 września 2026, 10:56

Ściga rybę, ale nie po to, by ją zjeść. Czeka, aż ta zwróci połknięty pokarm, po czym zjada jej posiłek, a ryba może spokojnie odpłynąć. Kleptopasożytnictwo, czyli kradzież pokarmu, jest w przyrodzie szeroko rozpowszechnione. Złodziej korzysta z wysiłku zwierzęcia, które znalazło lub zdobyło pokarm, odbiera mu go i sam zjada. Jednak u ssaków morskich dotychczas go nie udokumentowano. Aż do teraz. W historii nauki zapisał się właśnie Bubbles, żyjący na Wielkiej Rafie Koralowej delfin butlonosy, którego zachowanie zaobserwowano u wybrzeży wyspy Lady Elliot.


Czy Endosfera rzeczywiście modeluje sylwetkę? Testujemy kultowy zabieg gwiazd

21 września 2026, 14:08

Endosfera od kilku lat regularnie pojawia się w rozmowach o pielęgnacji ciała i zabiegach modelujących sylwetkę. Zabieg zdobył popularność nie tylko wśród osób szukających sposobu na poprawę wyglądu skóry, lecz także w świecie gwiazd, gdzie dużą wagę przywiązuje się do szybkiej regeneracji i kondycji ciała. Czy jednak za efektowną nazwą rzeczywiście kryje się działanie, które można zauważyć w lustrze?


Niemal 900 kawałków plastiku w żołądku. Dramatyczna sytuacja w kolonii burzyków

18 września 2026, 09:50

W 2025 roku w żołądku pewnego młodego burzyka bladodziobego znaleziono 894 kawałki plastiku. Ważył łącznie ponad 64 gramy. Rok później u innego osobnika znaleziono mniej plastiku (644 kawałki), ale jego masa wynosiła ponad 67 gramów. To skrajne przypadki, ale wpisują się w niepokojącą zmianę. Prowadzone od wielu lat badania na australijskiej wyspie Lord Howe pokazują, że ostatnio gwałtownie rośnie ilość plastiku trafiającego do przewodów pokarmowych ptaków.


Mionium a teoria Einsteina. Uczeni chcą sprawdzić, jak grawitacja działa na cząstki II generacji

17 września 2026, 10:55

Naukowcy z ETH Zurych i Instytutu Paula Scherrera, których pracami kierowali Jesse Zhang i Anna Soter, poczynili ważny krok w kierunku odpowiedzi na pytanie, czy grawitacja działa tak samo na zwykłą materię i na egzotyczne atomy. W tym celu wytworzyli wiązkę mionium, która ma umożliwić badanie swobodnego spadku materii zawierającej antycząstkę drugiej generacji.


Mamy pierwszy materialny dowód na karne obcinanie nosa w dawnych Chinach?

11 września 2026, 07:26

Jedną z kar stosowanych w dawnych Chinach – i nie tylko tam – było obcięcie nosa. Jest ona wspominana już we wczesnej chińskiej starożytności i wymieniania wielokrotnie w różnych tekstach, jednak dotychczas nie dysponowaliśmy materialnymi dowodami na jej istnienie. Kobieta, której szczątki odkryto na cmentarzysku w środkowych Chinach przeżyła rozległe okaleczenie. Uszkodzone kości zdążyły się zagoić, zatem uraz nie był bezpośrednią przyczyną jej śmierci.


Najstarsze ślady używania środków psychoaktywnych pochodzą z Sulawesi

10 września 2026, 13:02

Ślady na zębach dwóch dawnych mieszkańców Sulawesi pozwoliły zajrzeć w odległą historię używek. Adam Brumm z australijskiego Griffith University i Marlon N. R. Ririmasse z indonezyjskiego Pusat Kolaborasi Riset Arkeologi Sulawesi oraz ich współpracownicy z Australii, Indonezji i USA informują na łamach Science Advances o zidentyfikowaniu najstarszych na świecie przykładów regularnego używania środków psychoaktywnych.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy